GOOILAND & ERFGOOIERS.

2005-01-10T14:54:00.000-08:00

Welcome at my GOOIERS WEB SITE

A journey in the past given by Frans de Gooijer.
by Joyce Huibers (1)

Frans de Gooijer, guardian of the erfgooiers history.
If you name the words Erfgooiers and farms, then about two and a halve hours
later, the Naarden Frans de Gooijer would still not done with his story. His
father was the last erfgooierfarmer in the walled town of Naarden. (2) However
he himself never did liked to be ambitious enough to become a farmer, also his
family history made him very interested in dealing with the past. At the start
of the nineteen seventy's he started gathering many pieces of information
about de Gooijer family, and everything he could find about them. Many boxes
with maps and titles are standing in his attic. However he has to admit, it is
no longer a hobby anymore.
Frans de Gooijer lives in the Gansoordstraat in Naarden, not far from the farm
his grandparent used to have, which is still standing on the corner of the
Pijlstraat. For about an halve century now, the farm no longer is in his
family's name, when he takes walks he passes it many times and checks it all
ou. However he won't say it to anybody, but he is very, very proud and is
happy that his grandparent's farm is still standing and in tact.
It was one of the biggest farms in that period. he said: " I have checked out
every family that lived in the farm as far back as I could. In the seventeen
century the farm belonged to the Mayor of Naarden. Thirty six meters (about
108 feed) long the
building was. " I have measured it myself, and also made drawings from it all"
he said.
As de Gooijer looks through an amazing amount of maps and documents, which are
covering most of his dining room table, photo's, drawings, old mortgages. What
ever you might think of, he has the documents or maps which he can show you.
"Look here, here it is". he would say, and a drawing is being presented. The
wooden backsite of the farm does no longer exist. When my grandma passed away
in 1956 the farm then was transfred to a contractor. All her son's already had
their own farms or had a business where dairy products were developed. The
contractor demolished all the wooden barns on the property and built three
houses in place of them. The farm building it self at few years past was
completely renovated and divided into two homes.
Frans, this Naarden boy, was born in 1933 on a farm that his father owned, it
was located in the Bussummerstraat.
His father started for himself six years before Frans was born. About all his
ancestors earned their living as farmers halve way into the nineteen century
in or near the walled town of Naarden. His great grandfather started to lease
a parcel of land called Hofstede Crailo, where now Linda de Mol lives. (2) The
grandfather Jan of Frans was born at Crailo. In 1857 great grandfather Willem
started a farm in the Bussummerstraat, at a different location as where Frans'
his father later (1927) settled. Each of the brothers of grandfather Jan, also
started a farm in or near the walled town Naarden. The grand parents from
Frans de Gooijer started their farm at the corner of the Gansoordstraat and
the Pijlstraat in the year 1895.
The town farms were created to feed the troops that were defending the walled
town and the The Dutch Waterline (4), but also the citizens of Naarden. In
time of war, and when the walled town was surrounded by enemy troops, it was
very practical way to survive. With the cows and the grain that was grown, the
troops would be strong and never run out of food. However the farmers because
of their unique practish lost their farm products not to there own troops, but
twice to the France troops that did conquered the town twice in the year 1672
and then again when the army of Napoleon came in the year 1813, they stayed in
the town for quite some time. (November 1813 - May 1814) There were about
sixteen town farms at that time until the 1940's. From which seven of them
were not related to the Erfgooiers. The farmers called Erfgooiers had certain
right (common lands) to let their farm animals, mainly cows, graze on the
Common Lands, which was called shere right (schaarrecht) The oldest farms
dated back to the seventeen-century. No traces are found from any town farms
from the earlier period of history.
At this time there are only five farms left in the walled town, but you can no
longer recognize them ever to have been a farm some time ago. The little farms
mostly were consisting of a farmhouse and some wooden barns on the property.
"The farm of my grandma and from my dad were one of the biggest farms in the
walled town". As Frans would tell you "When I went back into the history of
the farm and I found that in earlier times the family of Ruysdael had lived
there of wich one of them was the famous artist painter Ruysdael. That was
such a tremendous finding for me to find out.
Frans de Gooijer himself did not care to become a farmer himself. He said
"When we as children had to bring the cows back to the barn, I tried to hide
in many ways as possible. When I could not hide or get away from those shores
of picking them up out of the pasture. I then would look at the markings on
the cows hide and see of there was a likenese of outlines from some country,
by doing that I learned which cow was which.(5) After growing up I went as
soon as possible trying to do some other kind of work. (after my military
service) First I became a technical draftsman, and then later became head
draftsman at the Stork Company. (in Amsterdam) Frans said that he always had
the interest in knowing more about history and geography. Being a child I was
always very interested in the Dutch 80-year war and the Dutch Golden Age. "I
was very interested in those things when going to school during the Second
World War, it was very intriguing, to know. The biggest interest in the farms
and 't Gooiland Naarden came some what later in his life. He said: "When my
dad had to leave his farm in 1967, he went and measured every inch of the
farm. He had a feeling that was important thing he should do. The town's
authority did nothing to preserve anything of the past; all they were
interested in was more space for building when it because available. I had
read about the Erfgooiers history, but the actual got the addiction of that
historical period mid seventy's. My intention was, to keep it small but very
detailed. Then it became Gooiland. He had found out that there was never much
written about the Erfgooiers by themselves, but always through outsiders. Many
stories that he found were about conquering and waging wars within the
kingdom. My real thoughts were finding out about the organization and how it
really operated, and also how the citizens of the town benefited by their
existence. "I belongs to the original inhabitants of Gooiland and so I didn't
want to loose any of that history from there past".
He said: "From that moment on I been actively busy in obtaining any and all of
information and documentation about those historical periods. Since his
retirement, Mr. de Gooijer is often to be found in the archives from Naarden
and Hilversum. He is also very busy in the organisation called Stad en Lande
Stichting (Common Lands of Gooiland Foundation), of which he is also a member.
He keeps himself very busy with the restoration of the archives concerning the
Erfgooiers. In addition he is a member of the Historical Society of Blaricum.
The Naarden born Frans is kind of sad about his own home town, of which he
says: "They have not done enough to preserve that part of Naarden's history",
and "there is very little interest in what I'm doing". Since 1987 he has
written many articles in some magazines, one of which is called The Omroeper.
By chance I wrote an article about the town farms, and it was published in a
magazine named Tussen Vecht en Eem (Between the rivers Vecht and Eem). But
they cannot always use what I want to say, once in a while I really get
annoyed, that I'm the only one around that is interested in those particular
time periods. Most of all I miss the "real citizens" of this town, so I could
talk to them about those parts of our history. In the village of Blaricum,
were I often go, there is were the history of the Erfgooiers is more vivid and
were I can find some people with the same interest.
In short overview:
De Gooijer is at the present time is very busy in obtaining much information
as possible and then set it into print or to add on to his web site (6) on the
internet for all to see and to read. Many times it has been called a selfish
idea. On his part, and that he only does it to please himself. At this time
now that I'm 69 (2002) and anything can happen, it would be very tragic if
everything that I have gathered and found would be lost. This kind of
information needs to be salvaged. My wife often makes a remark, that if and
when I pass away, she will hire a dumpster to load up all that junk, files,
paper and boxes. In her own words, she said to him" I will clear the mess", "
then finally the attic will be empty and clean of all those boxes". I really
don't want to think about what would happened if that really did happened. All
that important information would be gone, some of it very important and some
very world shocking pieces of information what our fore fathers had done in
those days of the past, I think they really should be saved. (not very world
shocking)
I told one of my friends that travels much around the world " I only travel in
the past". Sometimes when I go for a walk down the street, I would suddenly
ask myself "What was I going after" and "What was I going to do with it". Many
times I spend way too much time with this so-called hobby!
I really mean that, I stay far too busy in finding out what happened in the
past history of Naarden and the Erfgooiers, but I think I'm racing against
time, to preserve what has past.

See also:
http://gooijer.nl.jouwpagina.nl/
signed my Guestbook
en laat eens iets horen - gooijerfjj@hotmail.com
1.
By Joyce Huibers in Gooi en Eemlander 26 October 2002
Translated by Cory Vandergeld - USA
2.
Walled Town Naarden.
http://www.walledtowns.com/wtfc/towninfo/netherlands/naarden.html
3.
Crailo State Site in Rensselaer, NY
http://nyparks.state.ny.us/cgiwrap/nyparks/historic.cgi?p+4
Linda de Mol TV star in Holland and Germania, lives at Crailo.
4.
Hollandse Waterlinie : The Dutch Waterline
http://www.xs4all.nl/~pho/Dutchwaterline/dutchwaterl.htm
5.
In the pasture of the common lands their were hundered and more cows from
differend farmers.
6.
Gooiers Web Site
http://gooijer.netfirms.com/

________________________________
WELKOM OP MIJN GOOIERS WEBSITE
Op reis in het verleden
Frans de Gooijer, hoeder van de historie van de erfgooiers
door Joyce Huibers (1)

Noem de woorden erfgooiers en boerderijen en twee en een half uur later is
Naarder Frans de Gooijer nog steeds niet uitgepraat. Zijn vader was de laatste
erfgooierboerin de Vesting Naarden. Hoewel hij zelf nooit de ambitie heeft
gehad boer te worden, heeft zijn familiegeschiedenis hem gegrepen. Sinds het
begin van de jaren zeventig verzamelt De Gooijer alles wathij er maar over kan
vinden. Mappen, dozen vol staan er op zijn zolder. Inmiddels moet hij ook
toegeven dat het bijna geen hobby meer is.
Frans de Gooijer woont in de Gansoordstraat, niet ver van de nog bestaande
boerderij van zijn grootouders op de hoek met de Pijlstraat. De woning is al
een halve eeuw niet meer in de familie, maar regelmatig loopt hij er nog even
langs. Hoewel hij het niet expliciet zegt, is het duidelijk dat de boerderij
van zijn grootouders een beetje zijn grote trots is. "Het was een van de
grootste boerderijen uit die tijd. Ik heb alle bewoners nagetrokken zover ik
kon. In de zeventiende eeuw heeft het aan de burgemeester van Naarden
toebehoord. Zesendertig met lang was de boederij. Ik heb het zelf nagemeten en
er tekeningen van gemaakt."
De Gooijer rommelt wat tussen zijn mappen en papieren die de hele eettafel
bedekken. Foto's, tekeningen, oude koopaktes. Je kan het zo gek niet bedenken
of De Gooijer heeft het wel in een map zitten. "Kijk hier heb ik het" , zegt
hij, een tekening tevoorschijn trekkend. "Die houten achterkant bestaat niet
meer. Toen mijn oma in 1956 overleed ging de boederij naar een aannemer. Al
haar zonen hadden inmiddels zelf al een boerderij, of hadden iets in de
melkhandel. De aanemer heeft toen de houten schuren afgebroken en drie huisjes
neergezet. De boerderij zelf is enkele jaren later opgeknapt en in twee
woningen verdeeld."

De Naarder werd in 1933 geboren op een boerderij in de Bussummerstraat. Zijn
vader was zes jaar daarvoor voor zichzelf begonnen. Zijn voorouders verdienden
sinds halverwege de negentiende eeuw de kost als boer in Naarden. Overgrootvader
Willem begon als pachter op het landgoed Oud Crailo, waar nu (2002) Linda de
Mol woont. In 1857 betrok Willem zijn eigen boerderij, een andere dan waar
Frans' vader Herman later in terecht zal komen. Willem's kinderen begonnen ook
een boerderij in Naarden. Jan en Klaasje, de grootouders van de Gooijer
betrokken de boerderij op de hoek van de Gansoordtraat met de Pijlstraat in
1895.
"De vestingboerderijen werden gebouwd om het garnizoen en de bevolking van
voedsel te voorzien. Zeker ten tijde van omsingeling was dat heel praktisch.
Door de koeien en rogge kon hert leger op krachten blijven. De boeren zijn op
die manier tot twe keer toe hun verbouwde producten kwijtgeraakt. Alleen dan
niet aan het eigen leger maar aan het Franse leger, dat in 1672 en in 1813
onder Napoleon Naareden binnen walste en hier lang gelegerd bleef."
De vesting telde in 1945 nog zeventien vestingboerderijen. Daarvan waren er
zeven van niet-erfghooiers. De erfgooiers hadden het recht hun vee op de
meentgronden te laten grazen, het zogenaamde schaarrecht. "De oudste
boerderijen stammen uit de zeventiende eeuw. Van vroegere perioden zijn geen
boerderijen bewaard gebleven. Nu zijn er nog slechts vijf over, al zijn ze
niet allemaal herkenbaar. De kleine boerderijen bestonden uit een voorhuis met
wat houten schuurtjes op het erf. Die van mijn oma en mijn vader behoorden tot
de grootste en oudste."
"Ik heb de bewoners van mijn vaders boerderij zover mogelijk terug gezocht.
Blijkt dat familie van de bekende schildersfamilie Ruysdael daar gewoond
heeft. Dat zijn leuke ontdekkingen."

Drukken
De Gooijer zag zelf niets in het boerenleven. "Als wij als kinderen de koeien
in melkenstijd van de gemeenschappelijke weilanden moesten ophalen, probeerde
ik me zo vaak mogelijk te drukken. Kwam ik er niet onderuit, dan probeerde ik
landen of werelddelen te herkennen in de tekening op de huis van de koeien. Zo
leerde onze koeien uit de honderden anderen herkennen. Ik ben zo snel mogelijk
iets anders gaar doen. Ik werd technisch tekenaar en ben onder meer
hoofdconstructeur bij Stork In Amsterdam geweest."
De Naarder zegt altijd al interesse te hebben gehad in geschiedenis en
aardrijkskunde. "Ik werd als kind gegrepen door de verhalen over de 80-jarige
oorlog en de Gouden Eeuw. Daar was veel aandacht voor toe ik in de Tweede
Wereldoorlog naar school ging. Machtig mooi vond ik dat. De interesse in de
boerengeschiedenis van het Gooi en Naarden in het bijzonder is eigenlijk pas
veel later gekomen. Toen mijn vader eind jaren zestig uit zijn boerderij moest,
heb ik daar alles opgemeten. Ik had het gevoel dat ik dat moest doen. De
gemmente deed niets, die dacht alleen maar aan de bouwgrond die vrij kwam."
"Ik las toen ook al veel over de erfgooiers geschiedenis. Maar de verslaving
is pas echt begonnen zo haverwege de jaren zeventig. Ik wilde me bezig houden
met geschiedenis, maar het wel klein en overzichtelijk houden. Dat werd het
Gooi. Ik had ontdekt dat er wel veel over de erfgooiers was geschreven, maar
altijd door buitenstaanders, nooit door hen zelf. Veel verhalen over vroeger
gaan vaak over veldslagen en oorlogen of de koninklijke familie. Ik wilde
uitzoeken hoe de maatschappij in elkaar stak, hoe het de gewone burger
verging. Ik behoor tot die oorspronkelijke bewoners van het Gooi. Die
geschiedenis wilde ik niet verloren laten gaan. Vanaf dat moment ben ik het
archief in gedoken, verhalen gaan opschrijven en documenten gaan verzamelen."
Sinds zijn pensionering is De Gooijer vaak in het archief van Naarden te
vinden. Hij zit in het bestuur van de Stad en Lande Stichtin en heeft zich
bezig gehouden met de restauratie van het erfgooiersarchief. Ook is hij lid
van de historische vereniging Blaricum. De Naarder betreurt het dat zijn eigen
stad zo weinig afgiftenpunten zijn voor zijn verhalen. De Gooijer schrijft in
het historische tijdschrift van Blaricum . "Ik schrijf sinds 1987 regelmatig
voor 'De Omroeper', toevallig afgelopen december 2001 nog een heel verhaal
over de vestingboerderijen, en ook wel eens voor 'Tussen Vecht en Eem' Maar ze
kunnen niet altijd alles gebruiken. Ik ben erg bevlogen in wat ik doe, maar ik
ben zo'n beetje de enige hier met belangstelling voor de gooiers. In Blaricum,
waar ik ook veel ben, leeft de geschiedenis van de erfgooiers veel meer. Daar
vind ik meer gelijkgestemden."

In de container
De Gooijer is de laatste tijd versneld bezig om zo veel mogelijk informatie te
verzamelen en vast te leggen. In bladen, boekjes en op het internet. "Vaak is
het puur voor mezelf. "Ik ben nu, in 2002, negenenzestig geworden en er kan
van alles overkomen. Het zou toch vreselijk zijn als alles weg raakt. Dit moet
allemaal bewaard blijven. Mijn vrouw maakt graag de grap dat als ik er niet
meer ben, ze een container voor laat rijden en alles er in laat gooien. Weg
ermee, opgeruimd staat netjes. Is eindelijk de zolder weer leeg, zegt ze dan.
Ik moet er niet aan denken dat het gebeurd. Al die informatie, het zijn geen
wereldschokkende zaken. Maar zoiets, de geschiedenis van je voorvaderen, moet
bewaard blijven."
"Ik zeg wel eens tegen een vriend van mij die de hele wreld over reist: ik
reis eigenlijk altijd in het verleden. En dat meen ik echt. Ik ben altijd met
dat verleden bezig, zit er helemaal in. Soms misschien wel wat teveel. Dan
loop ik verstrooid rond en denk aan het einde van de straat: wat ging ik nou
toch al weer doen? ."
______________________________________________________________
WAPEN VAN GOOILAND

___________________________________________________________

Erfgooiers en het Gooi
Het Gooi werd in de vroege middeleeuwen Naerdincklant of Nardingerland
genoemd en de bevolking Nardingerlanders. Nadat de naam ‘t Gooi ontstond,
noemde men de inwoners Lantgooiers en tenslotte Erfgooiers. Sinds 968 was
de streek in het bezit van de Abdis van Elten, die ook het bestuurde. Een
adellijke dame die zo ver weg woonde van haar bezit, dat had voordelen
voor de bewoners. Zij sloten zich al vroeg aaneen in een soort ‘marke’,
die het gemeenschappelijk gebruik van graslanden en woeste gronden
regelde.
Waarschijnlijk wisten ze niet beter of ze waren niet alleen de gebruikers,
maar ook de eigenaren van de grond. Wanneer een groep boeren besloot een
stuk hei te ontginnen tot akkergrond, dan moest men echter een soort
belasting betalen. Deze zogenaamde koptiende werd ook daarna ieder jaar
door de eigenaren van ieder perceel afgedragen aan Elten.
Eeuwenlang veranderde er weinig aan het bestuur en de gebruiken. De
afwezigheid van een krachtig bestuur had ook zijn nadelen. Rondom het
gebied dreigden edelen het bestuur over te nemen. De Abdis besloot daarom
niet de grond, maar het bestuur van Naerdincklant over te dragen. Tegen
een kleine vergoeding voegde Graaf Floris V in 1280 de streek bij het
Graafschap Holland. Zelfs daarna waren er nog adellijke kapers op de kust,
zoals Van Aemstel. Zij noemden de graaf smalend ‘der Keerlen God’ oftewel
‘de God van de boeren’. De bevolking was de graaf welgezind en vond deze
kreet een erenaam. Zij bewezen dit tijdens de ontvoering van Floris door
zijn ondergeschikte edelen. De Nardinglanders poogden de graaf te redden,
maar hij werd lafhartig in 1296 vermoord. Onder invloed van de Vaderlandse
Geschiedenis ontstond later de legende van een Floris die de erfgooiers
het Gooi had geschonken. In 1326 wisten de Nardinglanders wel beter, na
ontvangst van een brief van graaf Willem III. De Hollandse graaf verbood
daarin zijn goede lieden van Gooiland om te vergaderen zonder zijn
toestemming. Hem was ter ore gekomen dat door de “ghemeene lande”
aangestelde raadslieden een volksvergadering bij elkaar riepen.

Gemeenschappelijk gebruik.
Het ontstaan van het gemeenschappelijk gebruik van heiden en weiden van
het Gooi is onbekend. Vanaf 1404 werd het geregeld in de zogenaamde
schaarbrieven en bosbrieven. In de schaarbrieven stond omschreven hoeveel
vee een gerechtigde mocht scharen. Een schaar is letterlijk een stuk
weiland van bepaalde grootte, zo veel als nodig is om een koe te voeden.
In uitgebreider betekenis kwam het neer op de hoeveelheid koeien die een
boer mocht laten grazen op de gemeenschappelijke weide, de Meent genaamd.
In de opvolgende schaarbrieven werden de rechten van de “gemeene
lantgoyers” steeds verder uitgewerkt, maar ook het uitsluiten van
niet-gerechtigden. Het instituut Stad en Lande doet zijn intrede, het
begrip Erfgooier komt pas in 1702 op schrift voor. In die tijd waren er al
scharende (veehoudende) en niet-scharende leden. Huizer vissers zullen
alleen gebruik hebben gemaakt van het maken van eiken takkenbossen voor
het roken van vis. Hout sprokkelen en turf steken zal door iedereen zijn
gedaan, dat was het enige voordeel dat de wevers en armlastigen hadden.
De scharende erfgooiers, de boeren, hadden het meeste voordeel van de
gemeenschappelijke rechten. Ook zij konden niet alleen leven van de
veehouderij, de meesten hadden een gemengd bedrijf. Het vee diende in
hoofdzaak voor de levering van mest voor de zanderige akkers. In de winter
stonden de koeien in een potstal op een steeds hoger wordend mestpakket.
Ieder dag strooide de boer stro en heideplagen onder de koeien. In het
voorjaar bepaalde de hoeveelheid mest de oppervlakte van vruchtbare akkers
op de zogenaamde Eng. Aangezien op de hoge gronden sloten ontbraken,
werden tussen de Meent en de Eng zogenaamde koedijken aangelegd. Het waren
muurtjes die bestonden uit opgestapelde plaggen. Na de komst van het
prikkeldraad zijn hieruit houtwallen ontstaan. Veldkeien gaven de
onderlinge grenzen van de lange smalle akkers aan. Het kwam voor dat deze
keien stiekem werden verplaatst en de dader een lange ploegvoor erbij stal.
_____________________________________________________
ERFGOOIERS 1943

Deutsche Zeitung in den Niederlanden März 1943
Das uralte Recht der ‚Erfgooiers’
Die Eingesessenen kämpfen hartnäckig um ihre Ansprüche .
Als ,Het Gooi’ im Jahre 1874 durch den Bau einer Eisenbahn
erschlossen wurde, entwickelte es sich in atemberabenden Tempo zu einem
Erholungszentrum der Amsterdamer, wodurch die bäuerliche Bevölkering stark
in den Hintergrund gedrängt wurde. Heute spielt diese im Gooi scheinbar
nur noch eine bescheidene Rolle, und doch hat sich hier ein uralter
Brauch erhalten können, der selbst in neuerer Zeit nochmals gesetzlich
geregelt worden ist; das Recht der ,Erfgooiers’. Es ist darüber viel
geschrieben und geredet worden, wobei sich der streittbare Charakter des
Gooilanders erneut zeigte, der im Mittelalter als Kämpfer einen
ähnlichen Ruf hatte wie etwa der Kosak im kaiserlichen Russland ! Um
die Bezeihnung ,Erfgooier’ zu verdeutlichen, bedarf es eines kurzen
Rückückblicks auf die Geschichte und Entwickelung dieses Landstrichs.
,Het Gooi’ hiess vor tausent Jahren ‚Nardinclant’ und gehörte zum
Besitz des Klosters von Elten, das es 1280 zum Besitz dem Grafen von
Holland in Erbpacht überliess. Damals war das Land noch wild und wüst und
wenig bevölkert. Es bestand eigentlich nur aus einer Gemeinde, eben aus
Nardinclant, die sich dan allmählich in mehere Dorfer spaltete. Es
entstanden Laren, Huizen, Blaricum, Hilversum und Bussum, die aber alle an
dem alten Brauch von Nardinclant festhielten, die umliegende Weiden und
Wälder als gemeinsamen Besitz betrachteten und als solchen nutzten: ‚de
gemeene heiden en weiden’, zusammenfassend ‚de meent’ geheissen.
In den Niederlanden nennt der Bauer sein Haus und Land kurz ‚erf’,
weil er ja beides meist von den Vorvaren erbte. Jeder Gooibewohner, der
nun ein ‚Erf’ sein eigen nannte, hatte das Recht, ,de Meent’ zu benutzen
und auch das Holz in den Wäldern zu schlagen, die ‚plaggen’ in der Heide
zu stechen. Dies Recht nannte man ‚schaarrecht’, und die Familien der
Eingesessenen, die es beanspruchen konnten, taten dies auf Grund eins
,schaarbrief’. Verliessen sie Het Gooi so wurde es ein ‚schlafendes’
Recht, das wieder in Kraft trat, sobald sie sich erneut im Gooi
niederliessen. Diese Familien nun waren die ‚Erfgooiers’. Niemand machte
ihnen ihr Recht streitig, solange die Gooigemeinden von eingesessenen
Burgermeistern verwaltet wurden, die meist selber zu den Erfgooiern
gehörten. Ende des 19 Jahrhunderts aber wurde das anders. Die Gemeinden
begannen, sich als Herren und Besitzer der Wälder und Weiden der
Erfgooier zu fühlen und veräuserten diese, wenn es ihnen gut dünkte, ohne
die Erfgooier zu fragen. Diese dachten jedoch nicht daran sich so ohne
weiteres in diese ‚neumodischen Auffasungen’ zu fügen und es begann sich
ein Kampf zu entwickelen, der überall in den Niederlanden mit grossem
Interesse verfolgt wurde. Er liess nichts an Heftigkeit zu wünschen
übrig, wenn er auch vornehmlich mit der Feder und dem Wort geführt wurde
Einmal jedoch musste selbst die bewaffnete Macht antreten, um die
erhitzten Gemüter zur Ordnung zu rufen. Es gab eine Schiezerei und ein
Toter war zu beklagen .... Aber die Gooiländer zeigten eben, was sie als
Kämpfer wert waren und so konnte es nicht anders sein: sie blieben
Sieger! Dies hatten sie vor allem ihrem unermüdlichen Anführer zu
danken, einem angesehenen Utrechtsche Bürger, Floris Voss, der die Sache
der Erfgooier zu seiner eigenen machte, die ‚Nieuwe Partij gründetete und
die Verwaltung von‚ Stad en Lande’, die vereinigten Gooigemeinden ,
heftig bekämpfte. Er entstammte einer alten Huizer Familie und hatte sich
wieder im Gooi niedergelassen, wodurch sein Recht als Erfgooier, das
lange ‚schlafend’ gewesen war, erneunt in Kraft trat. Floris Voss kämpfte
hartnäckig und zäh wie ein echter Gooiländer, wobei er manchmal heftig mit
der hohen Obrigkeit zusammenprallte, ohne seine Sache je verloren zu
geben. Er erreichte es, dass die Erfgooiers wieder als Besitzer der Meent
anerkannt wurden und ihr Recht gesetzlich bestätigt wurde durch das
sogenannte ‚Erfgooiers Gesetz’ vom Jahre 1912. Heute bilden die Erfgooiers
eine besondere Genossenschaft, die im ‚Gemeenlandshuis’ tagt. Einem
stattlichen Gebäude in der Nähe der Crailooschen Brücke, unweit Hilversum,
das der berühmte Architekt De Bazel den Erfgooiern baute. Dort werden auch
die alten Dokumenten aufbewahrt, aus denen einwandfrei hervorgeht, dass
die rechte der Erfgooier schon verbrieft waren, ehe dieser Landstrich
überhaupt ‚Het Gooi’ hiess! Man erfährt aus diesen vergilbten
Schriftstucken, dass Gooiland eine Zeitlang dem Koning von Preussen
gehörte, als dieser das Kloster von Eltern und alle dazugehörende
Landereien im 18 Jahrhundert übergenommen hatte. Das Erbpachtrecht war
von der Grafen von Holland längst an die ‚Staten’ von Niederland
übergegangen und von diesen an die königlichen Domänen, die sich mit den
Erfgooiern Mitte des 19 Jahrhunderts gütlich auseinandersetzten und ihnen
ihr Recht liessen.
Die Besitzer des Landes ‚Het Gooi’ heben also häufig genug
gewechselt, die bewohner aber dieselben geblieben. Die erfgooiers werden
wohl, wie es in Schriftstücken heisst, ‚ten eeuwigen daghe’ Besitzer der
Meent bleiben und ihre Kühe dort weiden, hartnäckig an altem Recht
festhaltend. So finden sich heute am Rande jener wohlgepfegte
Villenkolonien , den ausgedehntesten der Niederlande, hart neben den
prächtigen ‚laanen und plantsoenen’, die onübersehbaren Weideplätze der
‚Meent’ , bevölkert von Hunderten und aber Hunderten von Kühen.
M.P.
----------------------------------------------------------------------
Hier de Nederlandse vertaling van bovenstaan artikel
Het oeroude Recht van der ‚Erfgooiers’.
De inwoners vochten hardnekkig om hun aanspraken

Als, Het Gooi’ in het jaar 1874 door de bouw van een spoorlijn (1)
ontsloten werd, ontwikkelde het zich in adembenemend tempo tot een
ontspanningscentrum (2) , waardoor de boerenbevolking sterk naar de
achtergrond werd gedrongen. Tegenwoordig speelt deze in het Gooi
schijnbaar nog slechts een bescheiden rol, en toch heeft zich hier een
oeroud gebruik kunnen handhaven, dat zelfs in de nieuwere tijd nog
wettelijk geregeld is: het recht van de ‚Erfgooiers’. (3) Er is daarover
veel geschreven en gesproken, waarbij het strijdbare karakter van de
Gooilanders zich opnieuw toonde, die in de middeleeuwen als strijders een
vergelijkbare roep hadden als de Kozakken in het keizerlijke Rusland! (4)
Om de betekenis ‚Erfgooiers’ te verduidelijken , is nodig een korte
terugblik op de geschiedenis en ontwikkeling van deze landstreek.
‚Het Gooi’ heette voor duizend jaren ‚Nardinclant’ en behoorde tot
het bezit van het Klooster van Elten (5) , dat het in 1280 in erfpacht
overliet aan de Graven van Holland (6) Toendertijd was dat land nog
wild en woest en dun bevolkt. Het bestond eigenlijk slechts uit een
gemeenschap, dus uit Nardinclant, dat zich langzamerhand in meerdere
dorpen splitste. Zo ontstonden Laren, Huizen, Blaricum en Bussum (7) ,
die echter allen aan het oude gebruik van Nardinclant vasthielden,
daarbij de omliggende weiden en bossen als gemeenschappelijk bezit
beschouwden en ook als zodanig benutten: ‚de gemeene heiden en weiden’,
samengevat ‚de Meent’ geheten.
In Nederland noemt de boer zijn huis en land kortweg ,erf’, omdat
hij beiden meestendeels van de voorvaderen erfde. Iedere Gooibewoner ,
die nu een ,erf’ zijn eigendom noemde, had het recht ,de Meent’ te
benutten en ook het hout in de bossen te kappen, en ,plaggen’ (8) te
steken op de heide. Dit recht noemde men ,schaarrecht’ (9) Verlieten zij
Het Gooi, dan werd het een ‚slapend recht’ , dat weer in kracht trad,
zodra zij zich opnieuw in het Gooi vestigden . Deze families nu waren de
,Erfgooiers’. Niemand bestreed hun recht, zolang de Gooise gemeenten
door inheemse burgemeesters bestuurd werden, die meestal zelf tot de
Erfgooiers behoorden. Einde van de 19e eeuw echter werd dit anders. De
gemeenten begonnen zich als heersers en bezitters van de bossen en
weiden te voelen en vervreemden deze naar het hun goed dunkte, zonder de
erfgooiers te raadplegen. Deze dachten er echter niet aan zich zo zonder
meer naar deze , nieuwe moderne opvattingen’ te voegen, en er begon zich
een strijd te ontwikkelen, die overal in Nederland met grote interesse
werd gevolgd. Er bleef niets aan heftigheid te wensen over, hoewel die
toch voornamelijk met de pen en het woord gevoerd werd. Eenmaal echter
moest zelfs de gewapende macht ingrijpen, om de verhitte gemoedeen tot de
orde te roepen. Het kwam tot een schietpartij, en een dode was te
betreuren.... (10) Echter de Gooilanders toonden bepaald, wat zij als
strijders waard waren en konden niet anders zijn: zij bleven overwinnaars!
Dit hadden zij vooral aan hun onvermoeibare aanvoerder te danken, een
aanzienlijke Utrechtse burger, Floris Vos, die de zaak van de Erfgooiers
tot zijn eigen maakte, de ‚Nieuwe Partij’ (11) oprichtte en het beheer
van ,Stad en Lande’, de verenigde Gooise gemeenten (12) hevig bestreed.
Hij stamde af van een oude Huizer familie en had zich weer in het Gooi
gevestigd, waardoor zijn recht als erfgooier, dat lang ,slapend’ geweest
was, opnieuw in kracht trad. Floris Vos streed hartnekkig en als een echte
Gooilander waarbij hij menigmaal heftig met de hogere overheid in
botsing kwam, zonder zijn zaak ooit op te geven. Hij bereikte het, dat
de Erfgooiers weer als bezitters van de Meent erkend werden en hun recht
wettelijk geregeld werd door de zogenaamde ‚Erfgooierswet’ van 1912. (13)
Tegenwoordig vormen de Erfgooiers een bijzonder genootschap, dat in het
‚Gemeenlandshuis’ zitting houdt, een imposant gebouw in de buurt van de
Crailose Brug, dichtbij Hilversum , dat de beroemde architekt De Bazel
voor de Erfgooiers bouwde. Daar worden ook de oude documenten bewaard,
waaruit onomstotelijk blijkt dat de rechten van de Erfgooiers al
beschreven waren, eer deze landstreek überhaupt ,Het Gooi’ heette! Men
onderkent uit deze vergeelde geschriften, dat Gooiland een tijdlang van
de koning van Pruisen hoorde, toen deze het klooster van Elten en alle
daarbij behorende landerijen in de 18e eeuw overgenomen had. Het
erfpachtrecht was van de Graven van Holland al lang te voren overgegaan
aan de ‚Staten’ van Nederland en van deze naar de koninklijke domeinen,
die zich met de Erfgooiers in het midden van de 19e eeuw goed konden
vinden en hun recht liet behouden.
De bezitters van Gooiland wisselde dus vaak genoeg, de bewoners
echter zijn dezelfde gebleven. De Erfgooiers zullen wel, zoals het in
oude schriftelijke akten heet, ,ten eeuwige daghe’ bezitters van de Meent
blijven en hun koeien daar weiden, hardnekkig aan het oude recht
vasthoudend. Zo bevinden zich tegenwoordig aan de rand van welverzorgde
villaparken, de uitgestreksten van Nederland, vlak naast de prachtige
,lanen en plantsoenen’, de onoverzienbare weidepercelen van de ‚Meent’,
bevolkt van honderden en nog eens honderden koeien.
---------------------------------
F.J.J. de Gooijer heeft bewust de tekst zo letterlijk mogelijk vertaald.
De zinnen lopen daarom soms niet goed.
Voor verdere informatie zie http://gooijer.netfirms.com
met o.a. een bibliografie met boeken over Gooiland en de Erfgooiers.

Noten
1. Aansluiting op de Oosterspoorlijn Amersfoort - Amsterdam
2. Forenzengemeenten Hilversum en Bussum. Vakantiedorp en schildersdorp
Laren en in mindere mate ook Blaricum.
3. De naam Erfgooier duikt voor het eerst op in een akte van 1706.
Voorheen sprak men van ,gemeene landgooiers’. (gemeen = gewoon)
4. Overgenomen van de kroniekschrijver Lambertus Hortensius ca. 1500 –
1574
5. Het Sint Vitusklooster voor adellijke dames gelegen op de Elterberg.
6. Abdis Godelinde droeg het Gooi over aan Graaf Floris V
7. Het hoofdstadje was Naarden, waarbij ook het gehucht Bussum tot ca.
1815 behoorde.
8. Het Gooi bestaat voor een groot deel uit de zanderige stuwwal van de
voorhistorische gletsjers. De landbouw akkers moesten vruchtbaar gemaakt
worden met de koe- en schapenmest uit de potstallen. In plaats van stro
werden heide plaggen voor de ligging van het vee gebruikt.
9. Een schaar was een bepaald maximum aantal koeien, dat per boer geweid
mocht worden.
10. De uit Laren afkomstige erfgooier Smit werd door een soldaat
doodgeschoten toen hij probeerde een gat in een koedijk (omheining) te
graven
11. De Nieuwe Partij werd genoemd: “Hoofdbestuur van de Gerechtigden
tot de gemeene Heiden en weiden van Gooiland”
12. De Oude Partij: “Vergadering van Stad en Lande van Gooiland”
13. Bij de Erfgooierswet van 1912 werd gesticht: “De Vereniging van Stad
en Lande van Gooiland” Deze Vereniging is opgeheven in 1979.

________________________________________________________

GOOIJER SITE
Het wel en wee van Gooiland, de Erfgooiers en de familie 'de Gooijer'.
The weal and woe of Gooiland, the Erfgooiers and the family 'de Gooijer'.
_______________________________
F.J.J. de Gooijer
gooijerfjj@hotmail.com
http://gooijer.netfirms.com/
http://www.erfgooiers.tk/
http://gooijer.nl.jouwpagina.nl/
_______________________________
Index gooijer.nl
__________________________________________________________________

teken mijn gastenboek
sign my guestbook
TELLER

posted by gooiland at 6:17 AM 1 comments About Me
Name:gooiland
View my complete profile
Previous Posts
GOOILAND & ERFGOOIERS.
Archives
July 2004